دانشگاه اصفهان متن شناسی ادب فارسی 2476-3268 3 2 2011 06 22 Lexical Compoundings in Nezami’s Panj Ganj ترکیب‌سازی‌های واژگانی در پنج‌گنج نظامی 117 136 19254 FA قدرت الله قاسمی پور استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2016 06 14 Nezami Ganjavi is one of the great Persian poets that expanded storytelling, poetic language, and imagery in Persian language and poetry. The attention of literary scholars has been paid to his mastership of storytelling, spheres of his thoughts and his poetic images but less focus has been on his poetic language, especially his derivational compounds or compounding. In this essay, this aspect of his poetic language is studied on the basis of Russian formalism attitudes which hold that the specific characteristic of poetic discourse is linguistic defamiliarization. Also it is discussed that one poet may not coin or create a “simple word”, but the art of a great poet like Nezami is creating new compounds and derivational compounds. In Nezami’s works these compounds were created for foregrounding the poetic language and expressing new and different conditions and situations in the story world. In this essay the different compounds in Nezami’s works are classified and analyzed. The conclusion of this essay is that the new compounds and derivational compounds in Nezami’s works are so vast and so interesting that we can say this is his dominant poetic language and his narrative rhetoric. نظامی گنجوی ابعاد و ساحت­های گوناگونِ قصّه­پردازی، صور خیال و زبان شاعرانه را در زبان فارسی گسترش داده است. بیشتر توجه پژوهش­گرانِ نظامی به توان قصّه­پردازی، آفاق اندیشه­ها و صور خیال آثار او بوده است، لیکن توجه به هنر زبانی و بویژه توان ترکیب­سازی او بر سبیل اشارت بوده است. در این مقاله سعی می­شود به هنر ترکیب­سازی نظامی پرداخته ­شود. این جنبه هنر نظامی بر مبنای دیدگاه فرمالیست­های روسی تحلیل شده است که بنا بر نگرش آنان فصلِ ممیز آثار ادبی از دیگر سخن­ها، آشنایی­زدایی؛ بویژه آشنایی­زدایی زبانی است. همچنین به این مسأله پرداخته شده است که یک شاعر شاید نتواند واژه بسیط جدیدی بسازد؛ لیکن هنر شاعر بزرگی همچون نظامی در ساختن ترکیبات جدید است. نظامی این کار را در وضعیت­ها و موقعیت­های گوناگونِ جهانِ داستان، هم برای «ادای مقصود» انجام داده است و هم برای برجسته کردن سخن شاعرانه خود. ترکیب­سازی­های «اشتقاقی» بدیع نظامی در ذیل عنوان­هایی همچون: ترکیبات ونددار و شبه­وندار، صفات فاعلی و مفعولی مرکبِ مرخّم، ترکیبات اسمی، ترکیبات وصفی و ترکیبات معمولِ دارای معانی نامعمول بررسی و تحلیل شده‌اند. نتیجه کلّی این بررسی این است که نظامی ترکیباتی  فراوان و گوش­نواز و نظرگیر ساخته است که می­توان گفت هنر مسلّط او در ساحت زبان داستان و «بلاغتِ روایت» همین است و از این رو کاربرد و زنده گردانیدن آن­ها امری بایسته و شایسته است. https://rpll.ui.ac.ir/article_19254_32184b30a27a995a6dfc02ba3b478bf5.pdf