دانشگاه اصفهانمتن شناسی ادب فارسی2476-32685320131122نسخه کامل مجله متن شناسی ادب فارسی شماره 19 بهار 1392019371FAJournal Article20160614https://rpll.ui.ac.ir/article_19371_10af1dc1b37351421f39ad2eb4049d43.pdfدانشگاه اصفهانمتن شناسی ادب فارسی2476-32685320131122The Analysis of the Relation between virgo and leo in a Verse of Nezamiتحلیل ارتباط «سنبله» و «اسد» در بیتی از نظامی11219364FAعلیحیدریدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان0000-0002-9341-8793Journal Article20160614Nezami Ganjavi is one of the famous figures of Persian poetry whose poetry has been considered to need commentary and interpretation for a long time. One of the reasons of complexity in his poems is the precise usage of astronomical terms and imagery capacities of zodiac and heavenly bodies. This article discusses one of the verses in the preface of Makhzan al-Asrar and the Prophet’s Ascension. In our view, commentators of Makhzan al-Asrar have not understood the delicacy of this verse due to considering it as a simple verse or lack of attention to Nezami’s imagery, and have sometimes proposed a meaning which is incongruent with his exact information about the zodiac. Considering the shape of Virgo and Leo and their location beside each other in the heaven, he has elaborated a prevailing theme in Persian poetry which has been pointed out repeatedly in old and new astrological books, his other verses and poems of great poets like Khaqani. After discussing the view of Makhzan al-Asrar’s commentators about this verse and explaining astronomical terms involved in its imagery, the suggested meaning for this verse is proposed.
نظامیگنجوی از شاعران مشهور ادبیات فارسی است که از دیرزمان. شعر او را محتاج شرح و تفسیر دانستهاند. یکی از دلایل پیچیدگی شعر نظامی، به کارگیری دقیق اصطلاحات نجومی و استفاده از ظرفیتهای فراوان تصویرآفرینی بروج و اجرام آسمانی است. در این نوشتار، بیت:<br /> خوشه کزو سنبل تر ساخته<br /> سنبله را بر اسد انداخته<br /> <br /> که در مقدمه مخرنالاسرار و در باب معراج پیامبر (ص) آمده، تشریح شده است. شارحان مخزنالاسرار، به دلیل ساده انگاشتن این بیت یا عدم دقت در تصویرآفرینی نظامی، ظرافت بیت را دریافت نکرده و بعضاً معنایی ارائه کردهاند که با نازکاندیشی و اطلاعات دقیق نظامی از بروج فلکی، همخوانی ندارد.https://rpll.ui.ac.ir/article_19364_a45130e649e7fa085c42dcefad135335.pdfدانشگاه اصفهانمتن شناسی ادب فارسی2476-32685320131122Theme of Ayyari and Javanmardi and its Didactic-Suggestive Teachings in Prose Epics (case study: Samak-e Ayyar, Darabnameh and Firouzshahnameh)مضمون عیاری و جوانمردی و آموزههای تعلیمی- القایی آن در حماسههای منثور (مطالعه موردی: سمک عیار، دارابنامه و فیروزشاهنامه)133619365FAمیلادجعفرپوردانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یزد0000-0002-7446-7450مهیارعلوی مقدمدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواریJournal Article20160614In previous researches, exploration of the theme of Ayyari and teachings of Javanmardi and branches of this socio-political rite has focused mostly on prose and sometimes poetic mystical texts due to elitist view of researchers, and centrality and special status of the Holy Quran and religious texts. Perhaps, elucidating and representing the close relation of Ayyari and Javanmardi to epic texts and showing didactic teachings of this moral society can be a new and impressive effort to reveal its primary and Iranian origin and also correct some existing incorrect considerations. By this background in mind, the present paper aims to introduce in two sections the theoretical foundations of research in four axes including: prose epic narratives, didactic literature, its nature and branches, historical background and ups and downs of Ayyari and Javanmardi. Then, by comparative and typological approach in two prose epics <strong><em>Samak-e Ayyar</em></strong> and <strong><em>Darabnameh</em></strong>, didactic-suggestive teachings of Ayyaran and Javanmardan are analyzed and described. Having an almost comprehensive view on previous studies in this field, the present article reveals some points not considered before. <br /><strong> </strong>در پژوهشهای پیشین، کاوش درباره مضمون عیاری و آموزههای جوانمردی و جریانها و شاخههای این آیین اجتماعی-سیاسی عموماً بر اثر غلبه گرایش و نگاه نخبهگرای محققان و محوریت و جایگاه ویژۀ قرآن کریم و متون دینی، بیشتر معطوف بهمتون عرفانی منثور و گاه منظوم بوده است. روشنگری و بازنمایی ارتباط تنگاتنگ و کهن عیاری و جوانمردی با متون حماسی و نمایاندن آموزههای تعلیمی- القایی این جمعیت اخلاقی میتواند گامی نو و جهتساز باشد تا خاستگاه اولیه و ایرانی عیاری را آشکار سازد و برخی برداشتهای نادرست موجود را نیز در این مورد اصلاح نماید. با این چشم-انداز نوشتار حاضر کوشیده است نخست مبانی نظری تحقیق را در چهار محور روایتهای حماسی منثور، ادبیات تعلیمی و چیستی و زیرشاخههای آن، پیشینه تاریخی و فراز و فرودهای جوانمردی و عیاری معرفی کند و سپس با رویکرد تطبیقی موردی و گونهشناختی، بهتحلیل و توصیف آموزههای تعلیمی- القایی عیاران و جوانمردان در دو حماسه منثور سمک عیار و داراب نامه بپردازد. دستآوردهای جستار حاضر، ناگفتهها و ابعادی را آشکار میسازد که پیشتر بدانها توجهی نشده است.https://rpll.ui.ac.ir/article_19365_91fe494339c18f2c18f3a33de082c2d8.pdfدانشگاه اصفهانمتن شناسی ادب فارسی2476-32685320131122Morphological Analysis of “Siavash tale” based on Vladimir Propp Theoryتحلیل ریختشناسی داستان سیاوش بر اساس نظریه ولادیمیر پراپ375219366FAابراهیماستاجیاستادیار زبان و ادبیات فراسی دانشگاه حکیم سبزواریسعیدرمشکیدانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواریJournal Article20160614Having tales with modern features, the greatest epic work of Persian literature opens the way for testing, contrasting and comparing modern literary theories. One of the best methods for analyzing and morphological classification of Shahnameh’s stories and mythological and epic tales can be found in Vladimir Propp method. Using his method, this research focuses on the action of characters and analyzes “Siavash tale”. The main hypothesis of this research is to compare that tale with Propp’s theory. In this article, it is shown that such narrative is in complete harmony with functions proposed by Propp, notwithstanding some little displacements in the actions of characters. Actions have been divided among the five main characters and “calamity”, “deceit” and “hero” actions are inseparable and repeated elements of the tale. The process of the tale is moving from calmness to the climax of disaster via three moves and these moves, in spite of their different theme and form, have a single structure.شاهنامه فردوسی، بزرگترین اثر حماسی ادب فارسی، با داشتن داستانهایی با ویژگیهای مدرن و امروزی، راه را بر نظریههای ادبی متاخر برای آزمون، مقایسه و تطبیق باز کرده است. روش ولادیمیر پراپ روسی یکی از بهترین شیوههای تحلیل و طبقهبندی ریختشناسی داستانها و قصههای اساطیری و حماسی شاهنامه به جهت ماهیت خاص آنها است. نوشته حاضر با بهرهگرفتن از شیوه پراپ، که کارش را بر پایه کنش شخصیتها نهاده است، به تحلیل داستان سیاوش می-پردازد. تطبیق داستان سیاوش با نظریه پراپ، فرضیه علمی و اساسی این تحقیق است. در این بررسی نشان میدهیم که این روایت با مقداری جابجایی در کنشهای اشخاص قصه، کاملا با خویشکاریهای ارائه شده توسط پراپ هماهنگ است. بیست و پنج خویشکاری اصلی و فرعی موجود در این داستان، نشاندهنده و گواه این مدعاست. کنشها بین پنج شخصیت اصلی تقسیم شده است و کنش «مصیبت»، «فریبکاری» و «عمل قهرمان»، عناصر جدایی ناپذیر و تکرار شونده داستان هستند. روند داستان، عبور از آرامش به اوج فاجعه با سه حرکت است و سه حرکت موجود در داستان با وجود مضمون و ظاهری متفاوت، دارای ساختاری واحد هستند.https://rpll.ui.ac.ir/article_19366_c5d3fa4d0a18a40e932f2346cbdc14ee.pdfدانشگاه اصفهانمتن شناسی ادب فارسی2476-32685320131122The Analysis of Structure and Type of Narration in Nasserkhosrow’s Travelogue based on Zheplint Volt’s Theoryبررسی ساختار و گونه روایی در متن سفرنامه ناصرخسرو براساس نظریه ژپ لینت ولت536819367FAمحسنمحمدی فشارکیاستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهانفضل اللهخدادادیکارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهانJournal Article20160614How and to what extent the narrative structure of Nasserkhosrow travelogue can participate in reflecting the thoughts and creating a literary-narrative framework? Why is the structure of Nasserkhosrow travelogue similar to a story plot? And based on Zheplint Volt’s theory, what is the narrative type of Nasserkhosrow travelogue? A unique feature of Nasserkhosrow travelogue, unlike other travelogues, is that it begins with a fictional event and has narrative-literary language, pleasant tales, carefulness and description. Although the overall structure of travelogue is different from stories and novels, this travelogue is more similar to stories than travelogues and reports due to unique narrative and structural reasons. Many structural features of story such as initial state, destructive force, middle state and final phase, have given a different structure to this travelogue. In addition to these unique narrative types, this work can easily attract the addressees. This research tries to analyze the plot structure and narrative type in Nasserkhosrow travelogue based on modern narrative approach of Zheplint Volt. Accordingly, our results show that he has used similar narrative pattern (narrator=character) and two internal and zero points of view to express his travel experiences.از ویژگیهای منحصر به فرد سفرنامه ناصرخسرو بر خلاف دیگر سفرنامه ها، شروع با حادثه داستانی، برخوردار بودن از زبان روایی- ادبی، حکایت های دلنشین، دقت و جزئی نگری است. اگر چه ساختار کلی قالب سفرنامه با داستان و رمان تفاوت دارد اما سفرنامه ناصرخسرو به دلایل منحصر به فرد روایی و ساختاری بیشتر ساختاری شبیه به قصه و داستان دارد تا سفرنامه و گزارش. بسیاری از ویژگی های ساختاری داستان، از جمله وضعیت اولیه، نیروی تخریب کننده، وضعیت میانی و موقعیت پایانی، ساختار متفاوتی به این سفرنامه داده است. علاوه بر این، گونه های روایی خاص این اثر موجب شده است تا مخاطب به آسانی جذب آن گردد. این پژوهش کوششی است برای تبیین ساختار طرح و گونههای روایی در سفرنامه ناصرخسرو. بدین منظور از رویکرد روایت شناختی نوین ژپ لینت ولت بهره بردهایم. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که بر اساس نظریه ژپ لینت ولت ناصرخسرو، برای بیان دیده ها و شنیدههای خود از الگوی روایتی همسان(راوی = کنشگر) و از دو گونه زاویه دید درونی و صفر استفاده نموده است.https://rpll.ui.ac.ir/article_19367_646f44829b4c661bb3104cbaa42069f5.pdfدانشگاه اصفهانمتن شناسی ادب فارسی2476-32685320131122The Study of Amir Khosrow Dehalvi’s Divan of Sonnets on the basis of Some Authentic Manuscriptsبررسی دیوان غزلیات امیرخسرو دهلوی بر اساس چند دستنویس معتبر698619368FAمجیدمنصوریاستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه صنعتی قمحسینپارسی فردانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهرانJournal Article20160614Amir Khosrow Dehlavi, the famous poet of India, is one of the most prolific poets of Persian language who has influenced deeply the poetry of Persian poets after himself in Iran and Indus lands. Though most of his fame refers to his Mathnavies, there are a number of good and elaborated sonnets belonging to him which show his high status in Persian poetry. The Divan of his sonnets has been published several times in Iran and India. Among these is Tehran’s published version with the introduction of Saeed Nafisi and corrected by M. Darvish which has been used by Iqbal Salah al-Din as one of the main criteria in his later correction of Amir Khosrow’s Divan. Since this latter correction is not found in Iran, Muhammad Roshan has published the very work of Iqbal Salah al-Din with some minor changes and eliminating variant copies. This correction, which today is referenced as a source in most researches and articles, has mistakes, Tashifs and minor and major problems. This article aims to show some fundamental problems and Tahrifs and Tashifs in the published Divan of Amir Khosrow on the basis of three authentic manuscripts of his Divan and also point to some of his newly-found poems and verses. <br /> طوطی زبانآورِ خطه هندوستان، امیرخسرو دهلوی، یکی از پُرکارترین شاعرانِ فارسیزبان است که تأثیرات شگرفی را بر شعر فارسیگویان بعد از خود، در سرزمینهای هند و سند و ایران، گذاشته است. هرچند امیرخسرو بیشتر شهرت خود را مدیون و مرهون مثنویهایش است، در عین حال، غزلهایی استادانه و دلنشین از وی باقی مانده است که مقام والای این شاعر شیرینسخن را در شعر فارسی نشان میدهد.<br /> دیوانِ غزلیاتِ امیرخسرو چندین بار در ایران و هند به چاپ رسیده است. از این جمله است چاپِ طهران با مقدمه سعید نفیسی و تصحیح م. درویش که اقبال صلاحالدین در تصحیحِ بعدی از دیوان امیرخسرو همین تصحیح را نیز یکی از ملاکهای اصلی کار خود قرار داده است. با توجه با نایافت بودن این تصحیح اخیر در ایران، محمد روشن همان کارِ اقبال صلاحالدین را با حذف نسخهبدلها و برخی تغییرات جزئی به چاپ رسانیده است. این تصحیح از دیوان امیرخسرو دهلوی که امروزه در غالب تحقیقات و مقالات به عنوانِ منبع به آن ارجاع داده میشود، خطاها، تصحیفات و اشکالات کوچک و بزرگی دارد. در این جستار برخی اشکالات اساسی و تحریفات و تصحیفات موجود در دیوانِ چاپی امیرخسرو بر اساس سه دستنویس معتبر از دیوان وی، نمایانده شده، همچنین به اشعار و ابیاتی نویافته از امیرخسرو اشاره شده است.https://rpll.ui.ac.ir/article_19368_4c7bbd91a0fa5772c5f61d2efa2d306e.pdfدانشگاه اصفهانمتن شناسی ادب فارسی2476-32685320131122Prison of Soul A Study on the Meaning of Cage in Poetic Texts of Persian Literatureزندان جان (پژوهشی در معنای قفس در متون شعری ادب فارسی)8711019369FAمحمودمهرآوراناستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قمعاطفهخداییدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهراJournal Article20160614Considering their thought and ability, poets select some words, which have both useful meaning and high capacity of suggestion and imagery, for conveying their messages. This article discusses one of the frequent, effective, symbolic and imagist words, i.e. “cage”. The main question is how and with which linguistic and rhetoric meanings this word has been used in Persian texts. Exploring the Divans of poets from third century onwards –of course the selected poets- it is found out that such word, which itself entered Persian from Arabic, represents various linguistic and rhetorical meanings keeping pace with movements of Persian poetry and proportionate with different subject in the history of poetry. Proportionate with subjects and their temperaments, poets have ascribed different literal as well as figurative and metaphorical meanings like world, body, country, society and other meanings to this word. In classical and mystical poetry, this word has been mostly used in the sense of “body and world” whereas in contemporary poetry it has been used mainly in the sense of “prison and society”. In general, cage suggests the image of a prison for the soul of human being.
شـاعران و سخنوران در انتقال پیامهای خویش، با توجه به اندیشه و توانایی خود واژگانی را بر می گزینند که هم معنایی مفید و هم قدرت القا و تصویرسازی بـالایی داشته باشد. پــژوهش حاضر به بــررسی یکی از ایـن واژههای پرکاربرد، مـؤثر، نمادین و تصـویری یعنی «قفس» مـی پردازد. بـا تحقیق در منتخب دیـوان شاعران از قرن سوم تا عصر حاضر مشخص میشود که واژه قفس که از زبـان عربی وارد فارسی شده است، پا به پای جریانهای شعر فارسی و متناسب بـا مـوضوعات گوناگون در طول تاریخ شعر، معانی گوناگون زبانی و بلاغی به خود گرفته است.<br /> شاعران به تناسب موضوعات و روحیه خویش علاوه بر معنی لفظی این واژه، معانی کنایی و استعاری گوناگونی مانند دنیا، تن، جسم، وطن، جامعه و معانی دیگر از این اراده کردهاند.<br /> بیشترین استفاده از این واژه در معنی «تن و دنیا» در شعر سنتی و عرفانی به چشم میخورد و در شعر معاصر بیشتر در مفهوم زندان و جامعه به کار رفته است. در مجموع تصویری که از قفس ارائه میشود زندانی برای روح و جان انسان است.https://rpll.ui.ac.ir/article_19369_24d4f7dec4dba1725641938b0e4a8f08.pdfدانشگاه اصفهانمتن شناسی ادب فارسی2476-32685320131122Investigating Newly-Found Poems of Emadi Shahriariبررسی اشعار نویافته عمادی شهریاری11112419370FAسهیلیاری گل درهدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا همدانطاهرهچهریکارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی کرمانشاهJournal Article20160614Discovery of some manuscripts, anthologies and collections in the libraries around the world proves the necessity of gathering and recorrecting the Divans of many poets. Emadi Shahriari or Qaznavi is one of the poets whose poems show his high status in poetry and his talent in composing poems. But, unfortunately, his poems, like many other great Persian poets, are not available completely and this point can be proved by several reasons. Among such reasons is the existence of some poems under his name in some anthologies and collections which do not exist in his own Divan and they should be considered seriously in the critical correction of his Divan. Moreover, many verses of this poet have been corrected wrongly in his present day available Divan and there are also a number of poems and verses ascribed to him and other poets simultaneously which have not been pointed out unfortunately. Thus, recorrection of his Divan, as a part of Persian literature treasure, seems to be necessary. In this article, some newly-found poems of Emadi, which have been gathered by exploring many anthologies, collections and other sources, are proposed and, of course, more explorations in other sources may lead to more discoveries of his poems.پیدا شدن برخی نسخ خطّی، جنگها و سفینهها در کتابخانههای نقاط مختلف دنیا، نیاز به گردآوری و تصحیح مجدد دیوان بسیاری از شاعران را به عنوان امری ضروری اثبات نموده است. عمادی شهریاری یا غزنوی از جمله شاعرانی است که از اشعار وی میتوان دانست که در شعر پایگاهی برجسته داشته است و شاعری توانا بوده است. امّا متاسفانه سروده-های وی همانند بسیاری دیگر از شعرای بزرگ ادب پارسی از بد حادثه، به گونه کامل به دست ما نرسیده است و این نکته با قراینی چند قابل اثبات است. از جمله دلایل وجود اشعاری به نام عمادی در سفینهها و جُنگها است که این اشعار، از دیوان شاعر افتاده است و شایسته است که این سرودهها در تصحیح انتقادی دیوان وی مورد توجه جدّی قرار بگیرد. به علاوه، بسیاری از ابیات این شاعر، در دیوانی که هم اکنون از وی در دسترس است به غلط تصحیح شده و نیز ابیات و اشعاری وجود دارد که هم به این شاعر و هم به شاعران دیگر منسوب شده که متأسفانه به آنها هم هیچ اشارهای نشده است. به سبب همین دلایل، تصحیح مجدد دیوان عمادی شهریاری، به عنوان بخشی از گنجینه ادب پارسی، امری بایسته به نظر میرسد. آنچه که در این مقاله خواهد آمد تعدادی از سرودههای نویافته عمادی است که با تحقیق و تتبّع در کثیری از سفینهها و جُنگها و دیگر منابع به دست آوردهایم و البته با کاوش در منابع دیگر ممکن است دوباره به سرودههای نویافته دیگری از وی دست یافت.https://rpll.ui.ac.ir/article_19370_7336802d0c1e40939ddf8efe1593c480.pdf