بررسی و تحلیل وجه جمله در بخش اول و دوم تذکرةالاولیاء عطار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه تهران. تهران. ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران(نویسنده مسئول)

3 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

وجه مقوله‌ای نحوی است که نگرش گوینده را نسبت به موضوع سخن نشان می‌دهد. در این مقاله شرح حال دو عارف از بخش اول(جنید بغدادی و بایزید بسطامی) و دو عارف از بخش دوم (ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر) از کتاب تذکرة‌الاولیاء، از منظر وجهی بررسی شده است. ابتدا وجه در دو دسته کلی وجه خبری و غیرخبری بسامدگیری، بررسی و تحلیل شده‌است. به طور کلی بسامد وجوه غیرخبری در هر چهار بخش تفاوت معناداری ندارد و از جهت سبک نثر تصوف و نیت گوینده و مولف، قابل تحلیل است. در بخش بعد، از میان وجوه غیرخبری بسامد وجه‌های امری، پرسشی و شرطی بررسی و مقایسه شده است. از این نظرگاه بین دو عارف بخش اول با دو عارف بخش دوم تفاوت‌های معناداری وجود دارد. نیز دو عارف بخش اول از لحاظ به کارگیری انواع وجه، شباهت تام دارند و دو عارف بخش دوم علاوه بر تفاوت با بخش اول، با یکدیگر نیز متفاوتند که می‌توان آن‌ها را از نظر گفتمانی و سبک‌شناسانه تحلیل کرد. از منظر گفتمانی، در بخش دوم در مقایسه با بخش اول قدرت بیشتری جریان دارد. در بخش ذکر ابوسعید بالاترین میزان قدرت گوینده و نویسنده نسبت به مخاطب دیده می‌شود. و بخش‌های ذکر ابوالحسن، جنید و بایزید در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند. از منظر سبکی نیز تفاوت‌های موجود در قسمت‌های مورد بررسی و دیگر مولفه‌های جانبی بررسی شده، نشان دهنده سبک متفاوت بخش اول و دوم تذکره است و موید این موضوع که نویسنده هیچ یک از شرح حال‌های بخش دوم، عطار نیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation and analysis of sentence mood in the first and second parts of Attar's Tazkirat al-Awliya

نویسندگان [English]

  • hosein mostajeran 1
  • taghi poornamdarian 2
  • ruhollah hadi 3
  • alireza hajiannezhad 3
1 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Department of Persian Language and Literature, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran (corresponding author)
3 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

mood is a syntax that shows the speaker's attitude towards the topic of speech. In this article, the biographies of two mystics from the first part (Junaid Baghdadi and Bayazid Bastami) and two mystics from the second part (Abul Hasan Kharqani and Abu Saeed Abul Khair) from the book Taqret al-Awliya have been examined from a perspective. First, the frequency in two general categories of news and non-news has been analyzed. In general, the frequency of non-news items in all four sections is not significantly different and can be analyzed in terms of Sufism prose style and the intention of the speaker and author.In the next section, the frequency of imperative, interrogative, and conditional among non-news items has been examined and compared. From this point of view, there are significant differences between the two mystics of the first part and the two mystics of the second part. Also, the two mystics of the first part are completely similar in terms of the use of various forms, and the two mystics of the second part, in addition to being different from the first part, are also different from each other. the parts of mentioning Abul Hasan, Junaid and Bayazid are ranked next. From the stylistic point of view, the differences in the analyzed parts and other analyzed side components show the different style of the first and second parts of the tazkire and confirm that the author of none of the biographies of the second part is not Attar.

کلیدواژه‌ها [English]

  • tazkirat al-awlia
  • the mood of the sentence
  • author'
  • s style
  • Discourse analysis