تحلیل آیین‌های عامه در رباعیات اثیرالدین اخسیکتی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 استاد زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

10.22108/rpll.2026.147120.2516

چکیده

فرهنگ عامه با عناصر گوناگونی که دارد، از دیرباز تا کنون در شعر فارسی کارکردی محتواسازانه داشته و آن زمینۀ بسط معنایی و محتوایی این نوع ادب فارسی را فراهم آورده‌است. البته به‌کارگیری عناصر گوناگون فرهنگ عامه در شعر فارسی، به‌منظور گسترش دامنۀ معنایی و محتوایی آن، با پیامد مهم دیگری در شعر فارسی همراه بوده، و آن افزایش حجم ابهامات و سطح دیریابی شعر فارسی است. کارکرد مذکور فرهنگ عامه در شعر فارسی، در برخی از دوره‌های آن، کمیت بیش‌تری داشته و به‌تناسب، درک شعر فارسی آن دوره‌ها را دشوارتر ساخته‌است. شعر فارسی قرن ششم، از جملۀ این دوره‌هاست. در این دوره، گرایش شدید شاعران به استفاده از عناصر گوناگون فرهنگ عامه، در کنار مسائلی دیگر، منجر به پیدایش اشعار مبهم و دیریاب بسیاری شده است. اثیرالدین اخسیکتی، از شاعران سدۀ ششم با اشعار مبهم و دیریاب فراوان است. در این پژوهش توصیفی- تحلیلی که داده‌های آن برگرفته از اسناد و منابع کتابخانه‌ای است، رباعیات پُرتعداد اثیرالدین اخسیکتی (564 مورد)، از نظر کاربرد آیین‌های عامه، از عناصر مهم فرهنگ عامه، بررسی و تحلیل شده‌است. مطابق دستاورد پژوهش، آیین‌های عامه در رباعیات اثیرالدین اخسیکتی بسامد و تنوع بالا دارد و آن از زمینه‌های ‌اصلی ابهام و دیریابی در بسیاری از این رباعیات است. مهم‌ترین انواع آیین‌های عامه، در رباعیات اثیرالدین اخسیکتی: 1. آیین‌های بندگی، 2. آیین‌های درباری، دیوانی و لشکری، 3. آیین‌های دینی و مذهبی، 4. آیین‌های شادی، 5. آیین‌های مرگ و سوگواری، 6. آیین‌های میگساری، و 7. سایر آیین‌ها، است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of Folk Rituals in the Rubaiyat of Athir al-Din Akhsikati

نویسندگان [English]

  • Farshad Eskandari Sharafi 1
  • Mahmoud Barati Khansari 2
  • Mohsen Mohammadi Fesharaki 3
1 PhD Student of Persian Language and Literature, Persian Language and Literature Department, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
2 Professor of Persian Language and Literature, Persian Language and Literature Department, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
3 Associate Professor of Persian Language and Literature, Persian Language and Literature Department, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Folk culture, with its various elements, has long played a significant role in shaping the content of Persian poetry, serving as the foundation for its semantic and content expansion. The incorporation of elements of folk culture in Persian poetry has not only broadened its semantic and content range but has also led to an increase in the volume of ambiguities and the level of obscurity within Persian poetry; this function has been particularly pronounced in certain periods, making poetic texts more challenging to understand. The sixth century stands out as one of these periods, characterized by a strong inclination among poets to incorporate elements of folk culture, resulting in the creation of numerous ambiguous and obscure poems. Athir al-Din Akhsikati is a poet from the sixth century known for his many ambiguous and obscure works. In this descriptive-analytical study, based on library documents and resources, a total of 564 Rubaiyats by Athir al-Din Akhsikati have been examined and analyzed in terms of their incorporation of popular rituals, which are significant elements of folk culture. The findings demonstrate that popular rituals are both frequently and diversely represented in Athir al-Din Akhsikati’s Rubaiyat, thereby contributing significantly to the enigmatic nature of many of these poems. The principal categories of popular rituals identified within the Rubaiyat include slavery rituals; courtly, civil, and military rituals; religious rituals; joy-related rituals; rituals associated with death and mourning; drinking rituals; and various other ritual forms.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Popular Rituals
  • Persian Poetry
  • Rubaiyat of Athir al-Din Akhsikati
متن شناسی ادب فارسی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 10 اسفند 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار